Modo galego: actívao!! II

O IESP de Ames participa este curso na segunda edición do proxecto Modo Galego: actívao!, unha iniciativa de dinamización lingüística promovida pola Real Academia Galega e o Concello de Ames que ten como finalidade activar o uso do galego entre a mocidade no eido escolar e nos espazos de socialización diarios.

Nesta edición, o alumnado de 1º e 2º da ESO asumirá o reto de empregar a lingua galega con maior frecuencia en contextos tanto dentro como fóra das aulas. O programa propón pequenos compromisos semanais que animan a utilizar o galego de forma natural e creativa no día a día.

A participación conxunta do alumnado, do profesorado, do persoal educativo, do equipo non docente e das familias é esencial para acadar os obxectivos. A experiencia incorpora retos lúdicos e actividades reflexivas que potencian a normalización da lingua galega, reforzan a nosa identidade cultural e fomentan a implicación activa da comunidade educativa.

Durante as vindeiras semanas, o noso equipo de titoras e titores achegará unha experiencia enriquecedora que favorece o respecto pola lingua propia e promove hábitos de uso que contribúen á súa presenza habitual nos ámbitos social e académico.

Celebramos este compromiso colectivo co galego. O entusiasmo e a participación de todos e todas constitúen un impulso significativo para que a lingua galega siga a medrar na aulas e máis aló das súas paredes.

Πlleite!

Os equipos de Dinamización Lingüística dos IES Julián Magariños, IES Milladoiro e IES de Ames, convidaron ao alumnado a participar no Πlleite! un concurso Intercentros de desafíos matemáticos en galego, e a resposta foi masiva, con máis de 75 alumnos e alumnas participantes no noso centro.

O alumnado de 1º e 2º de ESO, e 1º e 2º de bacharelato enfrontaranse a un desafío mensual desde outubro ata febreiro, que terá lugar na biblioteca do centro e na aula de música.

As persoas gañadoras nos tres centros competirán na final o día 13 de marzo. 

Con esta actividade, favorecemos a motivación, o traballo cooperativo e a presenza activa do alumnado na vida do centro.

Os desafíos terán lugar nun segundo recreo cada mes de outubro a marzo. O primeiro tivo lugar o día 24 de outubro e o segundo o 21 novembro. Moitos ánimos!!!

O desafío está tendo un nivel de implicación e xogo limpo moi alto. 

Durante as dúas xornadas que tiveron lugar por agora, o alumnado traballou con precisión matemática e explicou os procesos  de resolución dos desafíos con moita sabenza, demostrando que no IES de Ames hai espazo para o galego en calquera ámbito e canteira para as matemáticas. Os vídeos enviados mostraron ademais a súa creatividade e esforzo á hora de loitar polos premios.

Cóntoche un traxe

O día 6 de xuño o alumnado de 4º ESO desfrutou da actividade Cóntoche un traxe, desenvolvida por Montse Rivera, integrante do grupo de cantareiras Leilía. Esta actividade foi organizada polo Equipo de Dinamización Lingüística.

Carlos Negro actuou como mestre de cerimonias e presentou a Montse Rivera, resumindo a súa traxectoria e a súa contribución á cultura galega.

Montse falou sobre a diversidade de traxes tradicionais galegos situándoos no seu contexto histórico e social, e foi alternando as explicacións con cantigas relacionadas coa roupa e as actividades desenvolvidas á volta dela.

Para amosar os diferentes traxes, Montse pediu a colaboración de alumnos e profesores que actuaron como modelos.

Elisa e Dylan actuaron en representación do alumnado, cos nomes de Maruxa e Antón; Mónica e Carlos fixeron o propio en representación do profesorado, baixo os alcumes de Carmela e Xian. A parella representante do alumnado foi vestida con traxes de gala, mentres que a parella de docentes foi vestida con roupa de traballo.

Nestas fotografías podedes ver o guapas e guapos que estaban:

Ao final do obradoiro, en sinal de agradecemento, entregámoslle a Montse unhas fermosas plantas preparadas polo alumnado de Agroxardinería e arranxos florais, así como unha bolsa e postais conmemorativas das cantareiras.

Ademais, Montse Rivera e Leilía foron elixidas para inaugurar o que agardamos que se convirta nunha tradición do centro, consistente en homenaxear a unha persoa ou grupo ao ano en relación co Día das Letras Galegas correspondente. 

Montse Rivera e Leilía son as homenaxeadas neste ano das Letras Galegas adicado á tradición oral e as cantareiras, pola súa contribución ao longo de trinta anos, e os que quedan por vir, ao coñecemento, salvagarda e divulgación da tradición oral e as cantigas populares, e por inspirar tanto ás seguintes xeracións de artistas como á cidadanía en xeral a converter a pandeireta e a tradición oral en parte da súa vida e creación artística. 

Das árbores do eido do noso centro, o freixo pareceunos a escolla máis aquelada para a ocasión, pois da súa madeira fanse exclentes pandeiretas, instrumento co que sempre asociaremos no noso imaxinario a Leilía. Moitas grazas Leilía por serdes raíz ceiba e moitos parabéns!

Non deixedes de visitar no espazo exterior da biblioteca unha exposición que fai unha semblanza do grupo Leilía.

Sei cantar e sei bailar

Continuando coa celebración do Día das Letras Galegas, o día 2 de xuño, os alumnos e alumnas de 3º de ESO recibiron na nosa biblioteca á escritora Eva Mejuto acompañada da cantareira Maite. Esta actividade foi organizada polo Equipo de Dinamización Lingüística.

Eva falounos do seu libro Sei cantar e sei bailar, e a través del das cantareiras e pandereiteiras homenaxeadas este ano das Letras galegas e da tradición oral. Maite cantounos varias cantigas (de traballo, de camiño, de amor, de arrolo) e xunto con Eva invitou ao alumnado a bailar ao ritmo de culleres e pandeireta.

Os alumnos e alumnas de Agroxardinería prepararon un agasallo floral para Eva e Maite, como agradecemento pola súa emotiva e entretida charla. Tamén lles foi entregada unha bolsa e postais conmemorativas das cantareiras deseñadas polo equipo de dinamización lingüística e realizadas en Polos creativos, e marcapáxinas da biblioteca e do proxecto Patio con(vida).

Xa queda menos para a primavera!

O día 2 febreiro celébrase a Candeloria, unha festividade vinculada ao ciclo natural e á tradición agrícola, que posteriormente foi cristianizada.

A Candeloria está conectada coa celebración celta do Imbolc (que é traducida como dentro do ventre, simbolizando a preparación do nacemento da primavera).

É unha das celebracións que se producen nos momentos intermedios entre cada solsticio e equinoccio, neste caso, entre o solsticio de inverno (que marca o crecemento dos días) e o equinoccio de primavera. Celébrase o retorno da luz, coa presencia maior do sol, e a preparación para un novo ciclo de crecemento e colleita, tal e como se plasma en diferentes refráns: Se a candeloria chora, medio inverno vai fóra ou Que chore ou que deixe de chorar medio inverno está por pasar.

O espertar da vida na natureza vese en que comezan a abrir os gromos, a florear algunhas plantas, como os cáncaros, ou emparellárense os paxaros preparándose para a época de cría. Reparastes nalgún destes cambios na vosa contorna? Fixádevos ben e seguro que tamén vós notades eses cambios.

Para celebrar este día o Equipo de Dinamización Lingüística mais o Equipo de biblioteca, incluído o Bibliovoluntariado, propuxémosvos varias actividades nas que estades a participar moitas persoas.

A tradición popular di que o 2 de febreiro é o día en que casan os paxariños, con refráns como A partir da candeloria ningunha ave voa soa  ou, Pola Candeloria, casan os paxariños e vaise a galiñola. Coñeces ti algún outro? Pregunta na casa, a ver que che contan!. Por este motivo, Elisa Méndez Puentes, de 4º ESO C e bibliovoluntaria, comparte convosco os seus bonitos e informativos debuxos das aves que censamos no eido do centro desde o curso 2020-2021 no proxecto Patio con(vida) do Proxecto Terra. A lista vai medrando e xa foron documentadas 37 especies. Podedes ver a exposición no espazo Maruxa Mallo fronte a biblioteca.

As alumnas de Patrimonio de 2º de Bacharelato, fixeron a recolleita de refráns de inverno, entre os que se atopan varios referidos a Candeloria. Podedes velos todos tamén no espazo Maruxa Mallo, antes de que sexan trasladados ao xardín norte do noso centro.

Como nesta data a tradición celebra que comezan a emparellarse as aves e tamén outros animais, e isto tómase como símbolo de amor, propuxémosvos dúas actividades relacionadas co amor pola biblioteca e a lingua galega:  Frechazo cun libro e Cita a cegas cun libro.

A actividade Frechazo cun libro, consiste en que recomendedes a outras persoas un libro, película ou canción que vos teña gustado moito. Para iso debedes escribir na silueta dunha pomba o título, o nome da persoa autora e algunhas palabras chave que fagan a vosa recomendación máis significativa. Tras facer isto, debedes colgar a vosa silueta no taboleiro de cortiza do espazo Maruxa Mallo.

Coa actividade Cita a cegas cun libro, o bibliovoluntariado quixo facervos un agasallo, mais cun pouco de intriga. Os voluntarios e voluntarias seleccionaron diferentes obras e envolvéronnas en papel de agasallo para que a vosa cita co libro fose a cegas. Para axudarvos a decidir cal coller, escribiron algunhas pistas.

Esperamos que vos gusten as actividades e agradecemos enormemente a vosa participación!!.

Deixámosvos unhas fotografías onde podedes ver ao bibliovoluntariado traballando na preparación da Cita a cegas cun libro.

Modo Galego. Actívao!

Este curso implméntase por primeira vez no noso instituto o programa Modo Galego. Actívao!, unha iniciativa de dinamización lingüística desenvolvida pola Real Academia Galega e o Concello de Ames. Este proxecto, que se iniciou en 2021 tras a publicación do Mapa sociolingüístico escolar de Ames, busca promover o uso do galego entre a mocidade e avaliar os resultados destas accións. 

A implementación do programa no noso centro realízase baixo a coordinación do Equipo de Dinamización Lingüístico. 

Nesta edición, por primeira vez, o programa esténdese aos dous primeiros cursos da Educación Secundaria Obrigatoria, 1º e 2º da ESO, co obxectivo de animar o alumnado, profesorado e persoal dos servizos complementarios a empregar a lingua galega durante tres semanas consecutivas en todos os contextos posibles. Para facilitar este compromiso, establecerase un acordo inicial e proporanse 3 retos semanais que reforcen e visibilicen a activación lingüística. Todo o proxecto articularase a través dunha páxina web que se actualizará diariamente durante o desafío: Modo Galego

Comeza o programa!!

O Día das Letras Galegas homenaxea a Luísa Villalta

O 17 de maio de cada ano celébrase o Día das Letras Galegas, un día no que se festexa e reivindica a lingua galega nas súas diferentes manifestacións literarias. Esta celebración naceu o 17 de maio de 1963, coincidindo co centenario da primeira edición de Cantares gallegos, de Rosalía de Castro, e cada ano homenaxea a unha figura relevante das letras galegas.

Este ano réndese homenaxe a Luísa Villalta, escritora, filóloga e violinista coruñesa, nada en 1957 e finada no 2004. Luísa Villalta escribiu poesía, teatro, narrativa de ficción e ensaio, e tamén se adicou ao articulismo e á tradución. Podedes aprender máis sobre a autora premende aquí, aquí e aquí.

Este vídeo achéganos á vida e a obra de Luísa Villalta. Tedes máis vídeos sobre a autora nesta ligazón.

Na exposición situada no espazo Maruxa Mallo podedes consultar a obra da autora e na exposición situada á entrada do centro atoparedes carteis con moita información sobre ela. 

O 8 de maio, o contacontos e músico Serafín Marcos, visitou o noso centro e axudou aos alumnos e alumnas de 1º ESO a coñecer e entender á vida e obra de Luísa Villalta a través dunha narración teatralizada.

Esta actividade foi organizada polo Departamento de Lingua Galega e Literatura e o Equipo de Dinamización Lingüística.

Samaín 2023

Para celebrar o Samaín, o día 1 de novembro, e practicar a escrita ao mesmo tempo, o Equipo de Dinamización Lingüística propuxo un concurso sobre epitafios.

Podedes ver o resultado na entrada do centro. Non vos parecen aterradores?

Contando contos na biblioteca

O poeta e contacontos Celso Fernández Sanmartín visitou o noso centro e deleitou aos alumnos e alumnas coas súas historias e inigualable xeito de contalas.

Esta actividade foi organizada polo Equipo de dinamización da lingua galega e a ela asistiron os alumnos e alumnas de 2º de ESO.

Toponimia galega

A Lei 3/1983, do 15 de xuño, de normalización lingüística recolle no artigo 10 que “os topónimos de Galiza terán como única forma oficial a galega”, así como que “estas denominacións son as legais a todos os efectos”. 

Premendo aquí podedes ler o manifesto publicado pola Mesa para a Normalización Lingüística sobre a necesidade de respectar esa lei e empregar os nomes galegos dos lugares de Galicia.

Se queredes contribuír á recuperación deste patrimonio inmaterial podedes participar no proxecto Galicia Nomeada, da Xunta de Galicia, accedendo a esta aplicación.

A música tradicional galega está de moda

Hai moitos anos que a música tradicional galega e a súa reinterpretación fusionada con estilos contemporáneos están de moda, como podedes ver en entradas do blog anteriores aquí e aquí.

Mais, desde hai uns meses, cando o grupo Tanxugueiras, presentou a súa candidatura para representar a España no Festival de Eurovisión coa súa canción Terra, a música tradicional galega pasou de estar de moda a ser viral.

Deixámosvos o vídeo da actuación de Tanxugueiras na final do Benidorm Fest no que se elixiu entre as diferentes candidaturas os artistas e a canción que representará a España en Italia. A candidatura das Tanxugueiras non foi a elixida, pero si foi considerada a mellor polo público. 

Moitos parabéns ás Tanxugueiras e a quen apoia e vive a cultura galega!!

E  moitos parabéns aos alumnos e alumnas de 5º A do CEIP Quiroga Palacios que, tomando a remuda, tamén contribúen á difusión da música galega e á ruptura de barreiras comunicativas. Invitámosvos a ver o vídeo que prepararon no que interpretan Terra, das Tanxugueiras, en Lengua de Signos Española (LSE). Excelente traballo!!

Diplomas e premios na biblioteca

O día 16 de decembro estivemos de celebración na biblioteca do centro e entregamos premios e diplomas.

Os premios foron para os gañadores e gañadoras do certame de microrrelatos Coa Pel de Galiña, organizado polo Departamento de Dinamización Lingüística e pola biblioteca.

Os diplomas recoñeceron o labor entregadísimo e numeroso equipo de voluntarios e voluntarias da biblioteca.

A seguir podedes ver unhas fotos do evento. A primeira é unha foto de grupo cos gañadores do certame de microrrelatos e o equipo de bibliovoluntariado. A segunda e a terceira fotografías recoñecen un momento da entrega dos diplomas e da entrega dos premios respectivamente:

Día das letras galegas 2021 adicado a Xela Arias

O día das Letras Galegas de 2021 está adicado á poeta Xela Arias. Xela Arias é a quinta escritora á que se lle adica este día desde que se creou esta celebración en 1963.

Como xa  publicamos nunha entrada anterior do noso blog, o IESP de Ames resultou gañador do Concurso-Exposición Letras Galegas 2021 adicado a Xela Arias, convocado pola Xunta de Galicia, na categoría de centros e niveis educativos de ESO, Bacharelato, FP e Educación Especial. 

Xa podedes visitar a exposición presencialmente no espazo Maruxa Mallo, no segundo andar, fronte á biblioteca, ou dixitalmente premendo nestas ligazóns para ver os carteis da exposición e a guía didáctica que os acompaña. Tamén podedes escoitar a entrevista realizada polo Diario Cultural da Radio Galega a Iria do Pazo e Nerea Viqueira, alumnas do equipo premiado.

Nesta ligazón podedes ver o testemuño de Fernando Sáinz, antigo profesor do IESP de Ames, sobre Xela Arias, da que foi profesor. 

Podedes aprender máis sobre esta fascinante e comprometida autora premendo nestas ligazóns: Entrevista en 1990 de Manuel Rivas,  artigo de 2013 en Brétemas, artigo de 2014 en Faro de Vigo, artigo en Nós Diario. Podedes consultar máis información sobre Xela Arias no Portal da lingua galega sobre Xela Arias

Entre o material audiovisual dispoñible sobre a autora, destacamos o documental sobre Xela Arias, titulado Xela Arias, poeta nas marxes, dirixido por Beatriz Pereira, así como o documental Xela e a palabra, de Illa Bufarda. Tamén podedes ver a serie de seis episodios do documental Xela Arias: A palabra esgazada, preparada pola Real Academia Galega. Aquí vos deixamos o teaser do documental Xela Arias, poeta nas marxes; e o vídeo Xela e as palabras:

A banda da loba vén de publicar a canción Intempériome en homenaxe a Xela Arias. A seguir podedes ver o vídeo:

Deixámosvos a seguir diferentes vídeos de música en galego que se foron publicando durante este ano:

Guadi Galego: Sálvora, o tema principal da película La isla de las mentiras.

Tamén podedes ver o vídeo doutra canción de Guadi Galego: Cólico. Gañadora do Certame Ari(t)mar 2021 de música galega e portuguesa.

Abe Rábade presentou o 21 de xaneiro o proxecto audiovisual Piano solo entre árbores. 

Kérkennai publicou o vídeo da súa canción Fiestra sobre a cidade.

Laura Lamontagne e DJ Pico Amperio, publicaron un disco no que reinterpretan en versión electrónica a tradición lírica galego-portuguesa. Aquí vos deixamos Avelaneiras floridash

Boyanka Kostova, son os pioneiros da música trap en Galicia. Podedes ver o vídeo da canción Leiraz.

Podedes escoitar o album de Verto titulado Embora, en homenaxe ao Banquete de Conxo.

O IESP de Ames gaña o Concurso-exposición Letras Galegas 2021

O IES Plurilingüe de Ames gañou o Concurso-Exposición Letras Galegas 2021, convocado pola Xunta de Galicia, na categoría de centros e niveis educativos de ESO, Bacharelato, FP e Educación Especial.

A Xunta de Galicia convocou o concurso co obxectivo de poñer en valor e dar a coñecer a autora Xela Arias a quen a Real Academia Galega (RAG) dedica o Día das Letras Galegas 2021. O concurso  buscaba premiar á proposta que presentase o mellor conxunto de carteis xunto cunha unidade didáctica sobre a vida e obra da autora.

Parte do equipo co profesor Carlos Negro, coordinador do proxecto.

O centro presentou a proposta titulada Abecedáriome realizada polo polos alumnos e alumnas de 2º de bacharelato  nun proxecto coordinado polo profesor Carlos Negro, no que participaron os departamentos de Educación Plástica e Visual, Lingua Galega e Literatura, Latín, Música e Xeografía e Historia.

O xurado destacou que "o equipo de traballo conseguiu plasmar a vida, a obra e a época de Xela Arias a través dun harmonioso conxunto de carteis que destacan pola súa modernidade e pola acertada selección da información, amais da súa unidade, perfección técnica e calidade lingüística".

Desde a Biblioteca damos os parabéns a todos o equipo participante e en especial aos alumnos e alumnas participantes por este traballo e recoñecemento. Moitos parabéns!!

Día de Rosalía

O 24 de febreiro celébrase o Día de Rosalia de Castro coincidindo co aniversario do seu nacemento. Este é un bo momento para gozar de novo da obra da nosa poeta máis sobranceira e de diferentes traballos relacionados coa súa vida e obra. 

O Departamento de Dinamización Lingüística do centro proponvos a actividade //ProfesamosRosalía. Esta actividade consiste en que os profesores e profesoras lean un texto de Rosalía ao alumnado e, se queren, que o graven e suban o vídeo ás redes co cancelo //profesamosrosalía, //IESAmes.

Para facilitar a realización desta actividade, os profesores e profesoras tedes unha cesta con libros de Rosalía na sala de profesores á vosa disposición, aínda que tamén pode traer cada persoa o seu propio libro se dispoñer del na súa biblioteca particular.

Podedes ler textos tanto poéticos como en prosa. Premendo aquí podedes ler o manifesto Lieders de Rosalía de Castro que se cadra non coñeciades.

Animádevos a apaticipar na actividade e encher o centro de poesía nunha data tan especial!

Non deixedes de ver o vídeo A Estrela Rosalía preparado pola profesora Pepa Gamarra sobre a estrela nomeada en honra de Rosalía de Castro.

O centro participou por medio do Equipo de Normalización Lingüística na homenaxe a Rosalía de Castro organizada polo Concello de Ames. Durante esa homenaxe foi inaugurado o mural realizado polo artista Yosema PM, a escritora Anna Figueiredo leu o manifesto da AELF, e alumnos e alumnas do IESP de Ames e o IES de Milladiro leron poemas de Rosalía de Castro. Alberte Carballo, Juan Cañizo e Lorena Fuentes, de 4º de ESO, deron voz a Rosalía en representación do noso centro.

E de lectura de poesía a poesía musicada, propoñémosvos unha escolma de versións musicadas de poemas de Rosalía de Castro na que hai unha gran variedade de estilos:

Mallou: Os bos amores

 

Sabela: Negro caravel

Amancio Prada: Adiós ríos, adiós fontes

Carlos Núñez e Luz Casal: Negra sombra

Abe Rábade e Guadi Galego: A xustiza pola man

Narf e Uxía: Bos amores

Nayla Shami: Camiño branco (versión de Dende aquí vexo un camiño)

Evoeh: Ora, meu neniño, ora

Dioivo: Sempre pola morte esperas

Para achegarnos á obra de Rosalia podedes visitar a exposición  de bibliografía e filmografía sobre a obra da autora no espazo Maruxa Mallo no primeiro andar en fronte da biblioteca. Non dubidedes en reservar calquera das interesantes obras que alí se expoñen.

Tamén podedes coñecer máis sobre Rosalía de Castro vendo o filme Contou Rosalía, dirixido por Zaza Ceballos e estreado en 2018, que trata sobre a vida da poeta en Madrid. Premede aquí para ver o tráiler da película.

Para saber máis sobre a celebración do Día de Rosalía podes consultar o sitio web da Casa Museo de Rosalía de Castro premendo aquí.

Os concellos de Ames, Brión, Padrón e Santiago de Compostela veñen de crear a ruta cultural As pegadas de Rosalía. Esta ruta ten como obxectivo achegar a vida de Rosalía a toda a poboación.

Ao longo desta ruta cultural, baseada no percorrido deseñado polo intelectual Avelino Abuín de Tembra, poden visitarse os lugares emblemáticos da vida e do legado literario de Rosalía de Castro. 

Se queres saber máis sobre esta ruta podes ir ao sitio web oficial da ruta e tamén premer aquí, aquí e aquí.